Als u een legkippenstal beheert, kent u de frustratie wel. U komt binnen op het moment van het rapen en daar liggen ze dan: eieren op de vloer, ver van de nesten, die al het risico lopen vuil te worden of te barsten. Eieren op de vloer vormen een van de hardnekkigste en duurste productieproblemen in de commerciële eierproductie, en ze worden vaak afgedaan als een kwestie van bedrijfsvoering of genetica.
Maar hier is iets dat in veel gevallen het overwegen waard is: het kan een verlichtingsprobleem zijn.
Waarom leggen kippen eieren op de vloer?
Kippen kiezen er niet zomaar voor om de nesten te vermijden. Ze volgen hun instinct. In het wild zoeken legkippen donkere, beschutte plekjes op om hun eieren te leggen. Als in een stal de verlichting het nestgebied niet duidelijk aangeeft als de meest aantrekkelijke plek om te leggen, zullen kippen hun eigen alternatieven zoeken.
Verschillende verlichtingsfactoren hebben directe invloed op waar kippen ervoor kiezen om eieren te leggen.
Gradiënten in lichtintensiteit zijn belangrijker dan de meeste boeren beseffen. Kippen worden bij het nestelen aangetrokken door gebieden met een lagere lichtintensiteit. Als de lichtintensiteit in de nesten te hoog is, of de lichtintensiteit in het systeem of op de vloer te laag, zullen kippen eieren leggen in de donkere gebieden en niet in de nesten. De nestzone moet worden gezien als de beschutte, minder verlichte zone in de stal.
Een ongelijkmatige lichtverdeling leidt tot onbedoelde ‘hotspots’. Wanneer de lichtniveaus over de stalvloer sterk variëren, worden heldere plekken gebieden die kippen vermijden om te rusten en te nestelen. Ze verzamelen zich in plaats daarvan in de donkerdere zones, en als die zones toevallig op de vloer liggen in plaats van in de buurt van de nesten, worden de eieren op de vloer gelegd.
Dit komt vooral vaak voor in volière-opstellingen waar de lichtverdeling onder de rijen ongelijkmatig is. De BU BO is speciaal ontwikkeld om dit aan te pakken: het ontwerp zorgt voor een optimale lichtverdeling zowel binnen het systeem als eronder, waardoor de donkere plekken worden geëlimineerd die kippen ertoe aanzetten om op de vloer te leggen.
Het spectrum en de kleurweergave beïnvloeden hoe kippen hun omgeving waarnemen.
Pluimvee ziet veel meer kleuren dan wij, wat betekent dat kippen hun omgeving heel anders waarnemen dan wij. Verlichting die geen rekening houdt met het visuele spectrum van vogels kan ervoor zorgen dat nestkasten onaantrekkelijk lijken, zelfs als ze voor het menselijk oog volkomen geschikt lijken.
Ook de timing van het licht speelt een rol
Naast de fysieke lichtverdeling heeft het fotoperiode-programma dat u hanteert een direct effect op het nestgedrag. Als de verlichting ’s ochtends te abrupt aangaat, zullen kippen die klaar zijn om te leggen zich nestelen waar ze zich op dat moment bevinden, ook binnen het systeem of op de vloer. 
Een geleidelijke, gecontroleerde lichtstart – ook wel ‘zonsopgangsimulatie’ genoemd – geeft de kippen de tijd om naar de nestruimte te gaan voordat de legdrang te sterk wordt. Dit is een eenvoudige programmawijziging die het aantal eieren op de vloer in veel koppels aanzienlijk kan verminderen. De CORAX- e ondersteunt volledige daglichtsimulatie met een vloeiende dimfunctie van 0 tot 100%, waardoor het eenvoudig is om geleidelijke overgangen te realiseren die aansluiten bij het natuurlijke gedrag van uw koppel in plaats van ertegenin te gaan.
Bovendien vermindert een gecontroleerde en geleidelijke lichttoename de druk op de nestkasten. Kippen die door minimaal licht worden geactiveerd, gaan namelijk eerder naar de nestkasten, terwijl kippen die door meer licht worden geactiveerd, er later naartoe gaan. Daardoor zijn de bezoeken aan de nestkasten beter verspreid over de ochtenduren.
Wat u in uw stal moet controleren
Als eieren op de vloer een terugkerend probleem zijn, is het de moeite waard om een gedegen lichtmeting uit te voeren voordat u aanneemt dat de oorzaak elders ligt. Let met name op:
- Luxwaarden op vloerhoogte versus nesthoogte. Zijn er plekken waar de vloer merkbaar donkerder is dan de nestzone? Dat is waar uw kippen zullen willen leggen.
- De uniformiteitsverhouding in de hele stal. Een groot verschil tussen de helderste en donkerste punten leidt tot onbedoelde nestzones. HATO-systemen zijn ontworpen met een gelijkmatige lichtverdeling als kernprincipe, niet als bijzaak. Onze fotometrische berekeningen modelleren de daadwerkelijke lichtverdeling in uw stal nog voordat er ook maar één armatuur is geïnstalleerd.
- Lichtniveaus in en rond de nestkasten. De binnenkant van het nest moet aanvoelen als een beschutte plek. Als uw huidige armaturen zo zijn geplaatst dat ze de nestzone met licht overspoelen, is dat een eenvoudig te verhelpen probleem.
- Flikkering. Verlichting die flikkert – zelfs bij frequenties die voor mensen niet waarneembaar zijn – creëert een stressvolle omgeving voor kippen. Stress en het leggen van eieren op de grond gaan vaak hand in hand. Alle HATO-armaturen zijn ontworpen om flikkervrij te zijn en zijn speciaal gebouwd voor de eisen van de commerciële pluimveeproductie.
Een oplosbaar probleem
Eieren op de vloer zijn niet onvermijdelijk. In veel koppels wijzen ze op een corrigeerbare mismatch tussen de verlichtingsomgeving en het natuurlijke gedrag van kippen. Voordat u uw genetica aanpast, uw ventilatie wijzigt of de indeling van uw nestplaatsen herontwerpt, is het de moeite waard om verlichting als hoofdoorzaak uit te sluiten.
Met meer dan 50 jaar ervaring in landbouwverlichting en systemen die in meer dan 45 landen in gebruik zijn, begrijpt HATO hoe licht het gedrag van legkippen in elke fase van de productiecyclus beïnvloedt. Wij kunnen u helpen beoordelen of uw huidige opstelling uw kippen ten goede komt of juist stilletjes tegenwerkt.
Lopen jullie eieren mis door slechte verlichting? Laat ons er eens naar kijken!
Delen?
